Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-05-29T17:29:45.983271+00:00

Инжил: Якуп

Инжил: Якуп

1. Янъы Антласув

1. Соьзлик

2. Таблица Соответствия Имен Собственных

Янъы Антласув

Янъы Антласув

1. Кирис Соьз

1. Якуп

Кирис Соьз

Кирис соьз

Оьрметли окувшылар!

Сиз колынъызга алып турган китап Янъы Антласув деп аталады.

Янъы Антласув Эски Антласув ман бирге Библияды туьзеди.

Библия – савлай дуныяда энъ бек окылатаган китаплардынъ бириси болады. Онда Алла Таала дуныяды, аьдемди калай яратканы эм Муса пайхамбар аркалы аьдемлерге оьзининъ Йорыгын бергени акында хабарланады. Бу Йорыктынъ негизинде Аллага ынанув эм ювык аьдемлерин суьюв турады. Онынъ акында Эски Антласувдынъ биринши бес китабында – Тауратта айтылады.

Ама биз Эски Антласувдынъ калган баска китапларыннан аьдемлер, аьдетинше, Алладынъ Йорыгын, тийисли этип, толтырмаганын билемиз. Аьдемлер Аллады оьрметлевди, ювыгын суьювди тез мутатаган болганлар. Алла Таала пайхамбарларын аьдемлерге йиберетаган эди, ама олардынъ коьплери пайхамбарлардан эситкен Алладынъ соьзине эс бермейтаган эдилер.

Янъы Антласув хабарлайтаган ислер сол заманларда болган эдилер. Аллаху-Таала Иса Масихти аьдемлерди акыйкаттынъ йолына кайтарар, оларды Аллады суьйип уьйретер эм оларга оьмирлик яшавга эсикти ашар уьшин йиберген. «Мессия» соьзи грекше «Христос», «май ягылган» деген маьнеди анълатады: соьйтип сайланган патшаларга, пайхамбарларга эм бас дин куллыкшыларга айтатаган болганлар.

Иса йырма юзйыллык артта Палестинада тувган. Палестина сол заманга Урым империясы ман енъилген эди. Ама онда орынласып яшаган ювытлар оьзлерининъ динин эм ата – бабаларынынъ аьдетлерин саклайтаган болганлар. Алла оларга ят аьдемлердинъ баскыншылыгыннан босатаяк куткарувшыды йибереегине сенетаган эдилер. Алла ман йиберилген куткарувшы Иса Масих болып шыкты.

Ама Ол ювытларга олардынъ саклап турганлары болмай, оннан да коьбиректи этти: Ол савлай аьдем дуныясын куьнадан эм оьлимнинъ куьшиннен куткарды. Исада оны этпеге куьши бар эди, неге десе Оны ман бирге Алладынъ Рухы болган эди.

Янъы Антласув йырма ети китаптан туьзилген. Биринши доьрт китабы – Инжил. «Евангелие» – грек соьзи, грек тилинде «Ийги Хабар» деген тувра маьнеди анълатады. Соьйтип Оьзининъ окувын Иса Масих Оьзи атаган эди. Инжил Исадынъ яшавы, кызмет кылувы, Онынъ окувы эм эткен аьжейиплери, оьлуьви эм оьлилерден тирилуьви акында хабарлайды. Инжил Исага ынанып ызыннан иерген доьрт аьдем мен – Матай, Марк, Лука эм Яхъя ман язылган. Олардынъ баьриси де яде оьзлери Исадынъ яшавында болган ислерди коьргенлер, яде оны коьргенлердинъ хабарларыннан язып алганлар. Инжилдинъ доьрт кесеги бир бириннен оьзлерининъ язылув стильлери мен эм язувшылар Исадынъ яшавынынъ кайсы ислерине айырым эс эткенлери мен баскаланады. Ама олар эш бир зат пан да бир бирлерине карсылык этпейдилер, керисинше, Исадынъ яшавын эм окувын туьрли ягыннан коьрмеге ярдам этедилер. Тап сол ислер христиан Ямагатынынъ туьзилуьвининъ басы боладылар, эм Куран артта Исады, ети пайхамбардынъ негизининъ бири деп, белгилейди.

Иса оьлилерден тирилгениннен сонъ, Онынъ окувы кенъ яйылып басланады. Исадынъ биринши сокталарынынъ яшавы акында «Элшилердинъ ислери» деген китапта хабарланады. Сол китап Инжилден сонъ келеди. Оны Инжилдинъ бир кесегининъ авторы Лука язган. Лука бу китапта язылганды оьзи коьрген эм де сол ислердинъ коьбисинде катнаскан. «Элшилердинъ ислери» китаптынъ ортасындагы геройлардынъ бири – Петер эм Паул. Исадынъ артыннан иерген эки айтувлы соктасы. Олар Иса акында хабарды яяр уьшин коьп куьресип ислегенлер эм Онынъ атыннан коьплеген аьжейиплерди эткенлер.

Исадынъ биринши сокталарынынъ насихатшылары бирерде оьзлерининъ окувшыларына хатлар язатаган болганлар. Онда Исадынъ окувын анълатканлар, Аллага уьшини мен де ынанган аьдем оьзин кайтип юргистпеге кереги акында насихатлаганлар. Бизге еткен йырма бир хат та соьйтип Янъы Антласувга киргистилген. Бу хатлар Исадынъ эм онынъ сокталары акында билмеге суьйгенлердинъ баьрисин айлак та бек кызыксындыраяклар.

Эм Янъы Антласувдынъ сонъгы йырма етинши китабы – Ашылув. Онынъ биринши аятыннан алып, китаптынъ бас темасы кайдай болганы белгиленеди: «Иса Масихтинъ ашылувы. Аллаху-Таала оны Исага Оьзининъ кулларына не зат тез арадан болаягын коьрсетер уьшин берген…» (Ашы. 1:1) Бу китап Исадынъ энъ ювык сокталарынынъ бириси Яхъя ман язылган. Яхъя Янъы Антласувга кирген Инжилдинъ бир кесегининъ эм уьш хаттынъ авторы болады. «Ашылув» китабынынъ мырады – ызыннан иерген сокталарынынъ коьнъиллерин коьтеруьв, неге десе олар, Исадынъ бу дуныя яшавынынъ бир неше онйыллыклары озганнан сонъ, ынанмаган замандаслары ягыннан эм де, айырым болып, оькиметтен оьсе барган душпанлыкты сезетаган эдилер. Бу китап келеекте болаяк куткарылувга уьмит эттиреди. Сонынъ уьшин савлай Янъы Антласув китабындай, тек биринши окувшыларына болмай, баьрисине де каратылады.

Скобкалар ишинде курсив аьриплер мен язылган соьзлер оригинал текстте болмаганлар, оларды биз айтылганнынъ маьнесин ашык этер уьшин косканмыз.

Янъы Антласув басында эски грек тилинде язылган эди, ама эки мынъйыллыктынъ бойында ол савлай дуныядынъ мынъга ювык тиллерине коьширилген. Биз куванышлымыз, энди ногайларга да, баскалардай, бу айтувлы кие китаплар йыйынтыгы ман оьзининъ тувган тилинде таныспага амал бериледи.

Библияды коьшируьвши институт коьшируьвшилерге, редакторларга эм Янъы Антласувдынъ ногай тилинде бу баспалавда катнаскан баьри аьдемлерге оьзининъ разылыгын билдиреди.

Кие Китапты коьшируьвши Институтынынъ куллыкшылары

Якуп

Якуп

1. Кирис Соьз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Кирис Соьз

ЯКУПТЫНЪ ХАТЫ

Янъы Антласувды келтирилген коьплеген Якуп атлы аьдемлердинъ ишиннен бу хатты Исадынъ кардашы, Ерусалимде христиан ямагатынынъ биринши басшысы Якуп язбага болаяк. Тергевшилердинъ бирерлери, бу хат Янъы Антласувды туьзген хатлардынъ эм китаплардынъ баьрисиннен алдын язылганы болады деп санайдылар.

Якуп бу хатты оьзлерининъ динди анълав принциплерин яшавга енъил киргисте алмайтаган христианларга язган. Ол бир затты да калдырмай, христианлар куьнделик яшавда акыллылыктынъ, байлыктынъ эм ярлылыктынъ, соьз юргистуьвдинъ эм яладан яла ягувдынъ, тоьзимликтинъ, дува этуьвдинъ акындагы соравларды караганда, оьзлерин кайтип юргистпеге кереги акында ойланады. Якуптынъ бас ойы сосындай: эгер Аллага ынанувы эткен ислери мен беркитилмей болса, сонда бу ынанув куткарылувга аькетпейди. Ол окувшыларга ким шынтылай да Аллага ынанады, сол, соьзсиз де, Аллага яраткан затты этеди деген ойды беркитип айтады.

1

1^1Алладынъ эм Раббий Иса Масихтинъ кулы Якуптан ювытлардынъ халклар арасында таралып яшаган он эки ырувына салам+.

Сынавлар эм азгырувлар

2Кардашларым, туьрли сынавларга туьскен заманда оларды толы куванышка санап йолыгынъыз+.

3Сизинъ иманынъыздынъ сыналувы оьзинъизде шыдамлыкты оьстиретаганын билесиз,+

4а шыдамлык сизде исин тамамлыкка еткерсин. Соьйтип, сиз бир яртилиги де болмаган кемшиликсиз эм акылбалык аьдемлер боларсыз+.

5Эгер сизинъ кайсы биревинъизге де болсын акыллылык етиспейтаган болса, сол Алладан тилесин. Алла онъ этип, эш бир шуьшлемей, акылды баьрисине береди эм ога да берер+.

6Ким тилейди, сол эш бир шексиз болып, иман ман тилесин, неге десе шекленген аьдем ел мен айландырылып шашыраган денъиз толкынына усайды+.

7Сондай аьдем, Раббийден эш бир зат аларман деп, уьмит этпесин+.

8Сол киси эки акыллы: неди этсе де, баьри затта да сенимсиз.

9Сансыз кардашымыз Алла алдында оьзининъ йогары аьли мен мактансын+.

10Бай аьдем болса, тек корлык коьрееги мен мактансын, неге десе данъыл шешекейиндей курып кетеек.

11Куьн тувып, оьз иссилиги мен коьгоьленди курытады, онынъ шешекейи куйылып, ярасыклыгы йогалады. Тап сондай болып, бай аьдем де, оьзининъ ислерин эте турганлай, курып калады+.

12Сынавда шыдаган – наьсипли. Ким сынавдан етимисли оьтсе, сол Раббийден Оьзин суьйгенлердинъ баьрисине бермеге айткан оьмирдинъ тажын алар+.

13Сыналып азгырылатаган бир аьдем де: «Мени Алла азгыртады», – деп айтпасын. Алла Оьзи яманлык пан азгырып болмайды эм эш биревди де азгыртпайды.

14Аьр бир аьдемди онынъ оьз куьналы талпынувы кызыктырып, сынавга туьсирип, азгыртады.

15Оннан сонъ талпынувы коьбейип, куьнады тувдырады, а эткен куьнасы дуныяга оьлим аькеледи+.

16Суьйикли кардашларым, адасып олтырманъыз+.

17Баьри ийгиликлер эм баьри кемшиликсиз савгалар йогардан, коькте ярык беруьвши эм Оьзинде бир туьрленислер яде каранъыланувы болмаган Атамыз Алладан келедилер+.

18Ол ыхтыяры бойынша, яратканларынынъ арасында биринши этип, бизди акыйкат соьзи мен тувдырган+.

Аллага тынълавшылар

19Меним суьйикли кардашларым, муны анъланъыз: аьр ким тынъламага аьзир болсын, тек явап кайтармага, ашувланмага да асыкпасын,+

20неге десе аьдемнинъ ашувы Алла суьйген туврашылыкты эттирмейди.

21Сол себептен ян-якка таралып кеткен яманлыкты эм арамлыкты калдырынъыз да, коьнъилинъизге эгилген, янынъызды куткармага куьши болган Алла соьзин юваслык пан кабыл этип алынъыз+.

22Сол соьзди тек тынълавшылар болып калмай, оны толтырувшылар да болынъыз. Солай этпесенъиз, сиз оьзинъизди алдайтаган боларсыз+.

23Соьзди тынълаган, ама толтырмаган аьдем, биялада оьз бетине караган аьдемге усайды:

24ол оьзине карап тайганнан сонъ, оьзининъ кайдай болганын сол саьатлей мутады.

25Ама Алладынъ эркинликти беретаган минсиз йорыгына токтамай эс берген, эситкенин мутпай, сога коьре яшаган аьдем оьзи этетаган ислеринде наьсипли болар+.

26Эгер ким болса да бирев оьзин динши деп санаса, ама оьз тилин тыялмайтаган болса, сол оьзин алдайды эм ондай аьдемнинъ диншилиги бос+.

27Атамыз Алладынъ алдында таза эм минсиз диншилик оьксизлер мен тул хатынлардынъ кыйынлыкларына ярдамласув, дуныя яманлыкларыннан оьзин тазалыкта саклав болады+.

2

Иман кардашларынъызга бирдей каранъыз

2^1Кардашларым, мактавлы Раббийимиз Иса Масихке иман этуьвши болып, эш биревди де айырмай, аьр кимге де бирдей каранъыз+.

2Айтпага, сизинъ ямагат йыйылувынъызга бай кийимли, алтын юзикли аьдем, а онынъ артыннан ярлы эм кирли кийимли бирев келип кирмеге болар.

3Эгер сиз бай кийимлиге карап, ога: «Кел, бу аьруьв ерге олтыр», а ярлыга: «Сен сонда тур», яде «Меним аягымнынъ касында олтыр», – деп айтсанъыз,

4сол заманда сиз, айырып карап, тийиссизликти этпейсизбе? Яман ойларынъыз бан оьким шыгарувшыдай болмайсызба?

5Тынъланъыз, суьйикли кардашларым: Алла бу дуныядынъ ярлыларын, иманда бай болсынлар, Оны суьйгенлерге асабалыкка бермеге ваьде эткен Патшалыгыннан уьлис алсынлар деп, сайламадыма+?

6А сиз ярлыды сансыз эттинъиз. Сизге залымлык эткенлер эм сизди оьким шыгарувшылардынъ алдына тартканлар бай аьдемлер тувылма?

7Сиз Масихтинъ сыйлы аты ман сувда шомылдырылып тазалангансыз. Соьле сол атты яманлайтаганлар солар тувылма?

8Эгер сиз уьшини мен де Кие Язувларда белгиленгенше: «Ювыгынъды оьзинъди суьйгендей суьй», – деген патшамыз Алладынъ йорыгын саклайтаган болсанъыз, дурыс этесиз.

9Эгер сиз бирер аьдемлерге баскалардынъ алдында айырым эс этсенъиз, сонда куьналы боласыз, Таурат йорыгын бузувшыдай шуьшленерсиз.

10Ким Таурат йорыгынынъ баьрисин саклай турып, тек ялгыз бир талабын этпей куьналы болса, сол буьтин Тауратты бузгандай айыпланар+.

11«Зиналык этпе», – деген, Сол: «Оьлтирме», – деп те айткан. Эгер сен аьелинъе туьз болып, ама биревди оьлтирсенъ, йорыкты бузган боласынъ.

12Эркинликке аькететаган йорыкка коьре сизге оьким шыгарылаяк. Сиз соны туьсинип, айтынъыз эм исинъизди этинъиз+.

13Ама рагимлик коьрсетпейтаган сол биревлерге оьким де рагимсиз болаяк. Рагимлик оькимнен уллы болып, сонъында енъуьвши болар+.

Иман оьзин эткен ислери мен беркитеди

14Кардашларым, эгер аьдем иманлыман деп айтып, ама иманын коьрсеткен бир ис те этпесе, оннан не пайда? Сондай иман оны куткарарма экен?

15Эгер дейим (иман) кардашынъ яде карындасынъ кийимсиз эм дайым ассыз болса,

16сизден бирев ога: «Тынышлык пан барынъыз, йылынынъыз эм ток болынъыз», – деп, тек олардынъ керекли затларыннан эш бир зат бермей, айтканларыннан не пайда+?

17Тек басында болган сондай иман, эгер онынъ ислери болмаса, оьли болады.

18Ким болса да бирев: «Сенинъ иманынъ бар, меним де ислерим бар», – деп айтар. Мага, эткен ислеринъди болмай, иманынъды коьрсет, а мен оьз ислерим мен иманымды сага коьрсетермен+.

19Сен Алладынъ бир болганына ынанып, ийги этесинъ. Ама кара йинлер де, ынанып, коркканыннан калтырайдылар+.

20Сен билмеге суьесинъме, мыйсыз аьдем, иманнынъ ислери болмаса, пайдасыз экенин?

21Ислерининъ сонъына коьре тувылма атамыз Ибрагимнинъ акланувы? Ол оьзининъ улы Исхакты курман этилуьвши ерге аькелген+.

22Коьресинъме, онынъ иманы ман ислери айырылувсыз байланыслы болды, эм онынъ иманы ислери мен тамамлыгына етисти+.

23Соьйтип: «Ибрагим Аллага ынанды, Алла да ынанганын туврашылыкка санады», – деген Кие Язув толтырылды эм Ибрагимге «Раббийдинъ йолдасы» деген ат берилди+.

24Коьресизбе, Алла аьдемди тек иманы уьшин болмай, а эткен ислерине коьре аклайды.

25Соьйтип, шахарга тасаланып кирген исраилшилерди конакка алып, баска йол ман шыгарып ярдамласкан каьхпе Рахав да эткен сол исине коьре акланмадыма?

26Аьдем шаркы рухсыз оьлидей, иман да эткен иси болмаса оьли болады.

3

Тилинъди тый

3^1Кардашларым, аранъыздан коьплер (иман ямагатында) окытувшы болмага каьрлемесинлер, неге десе билесиз, бизге, окытувшыларга, баскалардан катырак оьким шыгарылаяк+.

2Баьримиз де коьп янъылыс этемиз. Ким соьзи мен янъылыс этпейди, сол тамамлыкка еткен, оьзин аьр яктан тыйып билген аьдем+.

3Биз атты оьзимизге тынълавлы этер уьшин, ога авызлыкты саламыз. Соьйтип онынъ буьтин шаркын юргистемиз+.

4Яде, мысалыга, кемелерди алып карасак: кайдай уьйкен болсалар да, кайдай куьшли ел эссе де, кемеди юргистуьвши оны бир кишкей алаты ман кайда бурмага суьйсе, сонда аькетеди.

5Сога усайды аьдемнинъ тили де: ол – кишкей муьше, ама коьп мактанады. Каратага, орманда уллы оьртен кишкей бир йылтыннан басланады да!

6Тил де – сол ок йылтын. Баска муьшелеримиздинъ арасында туратаган бир яманлык дуныясы. Ол шаркымызды савлай кирлейди, оьзи яханем отыннан тутанып, яшавымыздынъ баьри юрисин куьйдиреди+.

7Аьр туьрли кийик айванды, кусты, йылысатаганды, денъиз айванды аьдем ырувы уьйретип бойсындырады эм де бойсындырды,

8тек тилди эш бирев де бойсындырып болалмайды. Тил – кепке сыйынмаган, оьлим аькелуьвши увга толган яман зат.

9Тил мен Атамыз Раббийди мактаймыз эм бу тил мен Аллага усап яратылган аьдемлерди наьлетлеймиз+.

10Бир ок авыздан мактав эм наьлетлев шыгадылар! Кардашларым, бу зат болмага тийисли тувыл.

11Бир ок булактан таьтли эм ашы сув калай агып шыкпага болады экен?

12Ынжыр теректе – зейтун, юзим сабагында – ынжыр оьспеге боларма? Соьйтип те тузлы булактан таьтли сув агып болмас.

Уьшини мен акыллы ким?

13Аранъыздан кайсынъыз акыллы эм анъламлысыз? Сол аьдем ислерин акылдан келетаган юваслык пан эткенин аьруьв яшавы ман коьрсетсин+.

14Эгер юрегинъизде куьншиликтинъ увын эм менменсинуьвди юргистетаган болсанъыз, сонда мактанманъыз эм, акыйкатты ясыраяк болып, оьтирик айтпанъыз.

15Сондай «акыллылык» еннеттен келмейди, ама ерден, аьдемнинъ яныннан, кара йинлерден басланады+.

16Кайда куьншилик эм менменсинуьв болса, сол ерде нызамсызлык эм аьр туьрли яман ис те болар.

17Еннеттен келген акыллылык, бас деп, таза, оннан сонъ тынышлыкты суьйген, юмсак, бойсынувшы, рагимликке эм хайырлы ислерге толы, тек айырувшы эм экиюзли болмайды.

18Ким тынышлыкты туьзеди, сол тынышлык пан шашкан урлыкларыннан туврашылыктынъ емисин орады+.

4

Аллага бойсынынъыз

4^1Эрис-суьрислеринъиз кайдан ды? Сол шаркынъыздынъ муьшелеринде согысатаган куьсевлеринъизден тувылма экен+?

2Сиз бир зат куьсейсиз, ама оны алалмайсыз, соьйтип, аьдем оьлтиресиз, куьнлейсиз, кенем де уьмитинъизге еталмайсыз, соннан эрис-суьрисинъиз. Излеген затынъызды алмайсыз, неге десе сиз (Алладан) тилемейсиз.

3Тилесенъиз де бир зат алмайсыз, неге десе оны ийгиликке тувыл, тек куьсевлеринъизге кулланмага тилейсиз+.

4Аллага туьз болмаганлар[*]! Сосы дуныяга дос болып, сиз, Алла ман карсы туратаганынъызды, аьше, билмейсизбе? Ким сосы дуныяга дос болмага суьйсе, сол Аллага яв болады+.

5Яде Алла бизде яшаткан рухын тап куьнлегенге дейим суьеди деген Кие Язув сизге бос коьринеме+?

6Алла бизге оннан да уьйкен шапагат коьрсетеди. Соны уьшин Кие Язув:

«Алла коькиреклилерге карсы,

А сабырларга шапагатын коьрсетеди», – деп айтады+.

7Соннан себеп Аллага бойсынынъыз, ибилиске карсылыгынъызды коьрсетинъиз, сол заманда ибилис сизден кашар+.

8Аллага ювык болынъыз, эм Ол сага ювыклар. Куьналылар, колларынъызды ювынъыз, эм сиз, экиакыллы болганлар, юреклеринъизди тазаланъыз+.

9Мыдах болынъыз, кайгырынъыз, оькирип йыланъыз. Куьлкинъиз йылавга айлансын, а суьйинишинъиз – кайгыга.

10Алладынъ алдында сабырланынъыз, эм Ол сизди коьтерер.

11Кардашлар, бир биринъиздинъ акында яман айтпанъыз. Ким оьзининъ кардашын яманлайды яде шуьшлейди, сол Таурат Йорыгын да яманлап шуьшлейди. А эгер дейим сен Тауратты шуьшлей болсанъ, оны толтырмайсынъ, ога оькимши боласынъ+.

12Ама кимди куткармага, а кимди шуьшине еткермеге керегин белгилейтаган тек Бирев бар. Ол (Алла) – Йорыкты Шыгарувшы эм Оькимши. А сен, оьзинънинъ ювыгынъа оьким шыгаргандай, ким болгансынъ+?

Бос мактанувлар

13Энди тагы да сосы зат акында ойланъыз. Сиз: «Буьгуьн яде эртен биз биршемекей шахарга бараякпыз, йыл узагы онда сатув-алув ман каьр шегеекпиз», – дейсиз.

14Оьзинъиз эртенъги куьн сизге не аькелеегин билмейсиз. Суьйткенде, яшавынъыз не ди? Биразга коьринип, сонъ йок болган бувга усайсыз+.

15Сизге баскаша соьйлемеге керек эди: «Раббий онъын берсе, яшаякпыз эм муны-муны этеекпиз»+.

16Сиз болсанъыз мактанып коькирексийсиз. Сондай мактанувлардынъ баьриси де яманлык.

17Суьйткенде, ким ийгиликти кайтип этпеге керегин биле турып, этпесе, сога – куьна.+

5

Байлар, сак болынъыз!

5^1Энди сизинъ акынъызда, байлар. Йыланъыз, басынъызга келеек баьлелер уьшин оькирип йыланъыз!+

2Байлыгынъыз ширип калган, кийиминъиз де куье мен едилген,+

3Алтынынъыз эм куьмисинъиз де тотласкан. Сол тот сизге карсы шаат болаяк эм, оттай, шаркынъызды куьйдиреек. Сиз бу ахыр куьнлерге байлык йыйгансыз+.

4Кырларынъызда аслык йыйган куллыкшыларынъыздан сиз тыйган кыйын ак оьш алмага шакырады. Аслык орувшылардынъ давыслары Куьдиретли Раббийдинъ кулагына еткенлер.

5Сиз ер уьстинде яшаган заманынъызда байлыкка эм куьсевлерге берилдинъиз. Соьйтип сойылаяк куьнинъизге оьзинъизди беслединъиз!

6Сиз туврашыларга оьким шыгарып, оларды оьлтиресиз. Олар сизге карсы шыкпайдылар.

Шыдамлы болынъыз

7Кардашларым, тоьзимлик пен Раббийдинъ келуьвин сакланъыз. Карашынъыз ердинъ баалы емисин саклап турган эгиншиге. Ол, эрте эм кеш явган ямгырларды тоьзимлик пен саклайды.

8Сиз де солай тоьзимли эм даянышлы болынъыз. Раббийдинъ келееги энди ювык+.

9Шуьшленмес уьшин, кардашлар, бир биринъиз акында шагынманъыз; каранъыз, Оькимши капы алдында!+

10Сизге Раббийдинъ аты ман соьйлеген пайхамбарлардынъ азап шеккенде коьрсеткен тоьзимлиги дайым да коьрим болсын+.

11Эсинъизде тургыстынъыз, шыдамлыларды бактылы деп санаймыз. Аюптынъ шыдамлыгы акында эситкенсиз. Сонъында Раббий ога калай эткенин де билесиз. Неге десе Раббий бек юмсак юрекли эм рагимликке толы+.

12Энъ де маьнелиси, кардашларым, не коьк пен, не ер мен, не баска зат пан ант этпенъиз; «аьше» дегенинъиз уьшини мен де «аьше» болсын, «йок» дегенинъиз де туврасы ман «йок» дегенди билдирсин. Сол заманда сизге оьким шыгарылмас+.

Дувадынъ куьши

13Аранъыздан ким болса да бирев азап шеге болса, дува этсин; суьйине болса, зикирлер шалсын+.

14Авырган болса, иман ямагатынынъ тамадаларын шакыртып, Раббийдинъ аты ман, оьзининъ уьстине зейтун майын яктырып, дува эттирсин+.

15Иман ман этилген дува авырганды сав этер. Раббий онынъ савлыгын туьзетер. Куьна эткен болса, куьнасы кеширилер.

16Солай этип, савартылув уьшин куьналарынъыз акында бир биринъизге ашылынъыз эм бир биринъиз уьшин дува этинъиз. Туврашыл аьдемнинъ дувасы бек куьшли эм коьп зат эталады+.

17Ильяс та, биздей, бир аьдем эди. Ама ол, ямгыр болмасын деп, яныплы дува эткенде, уьш йыл эм алты ай кыралда ямгыр эш явмады+.

18Янъыдан дува эткенде, коьктен ямгырлар явдылар, ер де оьзининъ емислерин оьстирди.

19Кардашларым, эгер биревинъиз акыйкатлыктан тайса, ким болса да бирев ога кайтпага ярдам этсе,+

20куьналыды терис йолдан шыгарган аьдем онынъ янын оьлимнен куткараягын, Аллага онынъ коьплеген куьналарын кеширтеегин билсин+.

* 4:4 Аллага туьз болмаганлар: Якуп окувшыларын эрлерине туьз болмаган зинашы хатынларга усатады.

+ 1:1 Мат. 13:55, Ислер 12:17, Ислер 15:13, Ислер 21:18, Гал. 1:19, Гал. 2:9, Лк. 22:30, Яхья 7:35, Ислер 26:7, 1 Петер 1:1

+ 1:2 Мат. 5:11-12, 1 Петер 1:6-7
+ 1:3 Рим. 5:3
+ 1:4 2 Петер 1:6, Мат. 5:48
+ 1:5 Сулейманнынъ таварыхлары 2:3-6
+ 1:6 Мат. 21:21, Мк. 11:24
+ 1:7 Якуп 4:8
+ 1:9 1Кор. 1:31, 2Кор. 10:17
+ 1:11 1 Петер 1:24

+ 1:12 Мат. 10:22, Мк. 13:13, Якуп 5:11, 2 Тимотей 4:8, Ашы. 2:10

+ 1:15 Рим. 5:12, Рим. 6:23

+ 1:16 Мк. 13:5, 1 Яхъя 3:7, Колосшылар 2:8, 2 Салоникшилер 2:3

+ 1:17 Яр. 1:16, 1 Яхъя 1:5

+ 1:18 2 Салоникшилер 2:13, Ашы. 14:4, Яхья 1:13

+ 1:19 Сулейманнынъ таварыхлары 10:19, Сулейманнынъ таварыхлары 14:29,

+ 1:21 Колосшылар 3:8

+ 1:22 Лк. 11:28, Яхья 13:17, 1 Яхъя 3:18, Рим. 2:13

+ 1:25 Якуп 2:12, Лк. 11:28

+ 1:26 Якуп 3:2-3

+ 1:27 Мат. 25:36, 2 Петер 3:14, 1 Яхъя 5:18, 1 Тимотей 5:22

+ 2:1 Мат. 22:16, Лк. 20:21, Рим. 2:11
+ 2:5 1Кор. 1:27-28, 2Кор. 8:9, Ашы. 2:9
+ 2:10 Мат. 5:19, Гал. 3:10
+ 2:12 Якуп 1:25
+ 2:13 Мат. 6:15, Мат. 18:35, Лк. 6:37

+ 2:16 Сулейманнынъ таварыхлары 21:13, Мат. 25:35, Лк. 3:11, 1 Яхъя 3:17-18

+ 2:18 Мат. 7:16, Гал. 5:6

+ 2:19 Мат. 8:29, Мк. 1:24, Мк. 5:7, Ислер 16:17, Ислер 19:15

+ 2:21 Яр. 22
+ 2:22 Ювытлар 11:17-18
+ 2:23 Яр. 15:6, Рим. 4:3, Гал. 3:6,
+ 3:1 Мат. 23:8

+ 3:2 Сулейманнынъ таварыхлары 20:9, 1 Яхъя 1:8-10, Рим. 3:23, Якуп 1:26

+ 3:3 Сулейманнынъ таварыхлары 26:3

+ 3:6 Мат. 12:34, Мат. 15:18, Сулейманнынъ таварыхлары 16:27

+ 3:9 Яр. 1:26
+ 3:13 Якуп 2:18
+ 3:15 1 Тимотей 4:1, Ашы. 2:24
+ 3:18 Мат. 5:9, Гал. 6:8
+ 4:1 1 Петер 2:11
+ 4:3 Сулейманнынъ таварыхлары 10:3
+ 4:4 Яхья 15:19, 1 Яхъя 2:15, Рим. 8:7
+ 4:5 1Кор. 6:19

+ 4:6 Сулейманнынъ таварыхлары 3:34, 1 Петер 5:5

+ 4:7 1 Петер 5:8-9, Эфесшилер 4:27
+ 4:8 Якуп 1:7-8,
+ 4:11 Рим. 14:4, Рим. 14:10
+ 4:12 Якуп 5:9, Лк. 12:5, Мат. 7:1

+ 4:14 Сулейманнынъ таварыхлары 27:1, Лк. 12:18-20,

+ 4:15 Ислер 18:21
+ 4:17 Яхья 9:41
+ 5:1 Лк. 6:24
+ 5:2 Мат. 6:19-20
+ 5:3 Рим. 2:5
+ 5:8 1 Петер 4:7
+ 5:9 Мат. 7:1, Якуп 4:12

+ 5:10 Мат. 5:12, Мат. 23:34, Ислер 7:52, Ювытлар 11:32-38

+ 5:11 Мат. 10:22, Мк. 13:13, Якуп 1:12, Ашы. 2:10,

+ 5:12 Мат. 5:34-37
+ 5:13 1Кор. 14:15, Эфесшилер 5:19
+ 5:14 Мк. 6:13

+ 5:16 Мк. 1:5, Ислер 19:18, Яр. 20:17, Ислер 9:40, Ислер 28:8

+ 5:17 Лк. 4:25

+ 5:19 Гал. 6:1

+ 5:20 Сулейманнынъ таварыхлары 10:12, 1 Петер 4:8

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=NOG

Соьзлик

Соьзлик

1. А

2. АЬ

3. Б

4. Г

5. Д

6. Е

7. З

8. И

9. Й

10. К

11. Л

12. М

13. Н

14. О

15. ОЬ

16. П

17. Р

18. С

19. Т

20. У

21. Х

22. Ш

23. Э

24. Ю

25. Я

Эскертпе: Доьрткил скобкаларга алынган соьзлер энъ эски грек текстлерде распайды.

Кыскартувлар:

э. а. – Масих тувганнан алдын, эрамыздан алдын.

я. э. – Масих тувганнан сонъ, янъы эра.

Абил

– Адам ман Хавадынъ экинши улынынъ аты. Алла Абил эткен курманды кабыл эткенде, уьйкен кардашы Кабил, куьнлеп, Абилди оьлтиреди. Бу зат аьдем дуныясынынъ тарихинде биринши аьдем оьлтируьв эди. (Мат 23:35; Им. ювыт. 11:4).

Адам

– Алладынъ эмири мен болган биринши аьдем. Аьдемлер дуныясы Адамнан эм Хавадан басланган. Олар, Алла берген йорыкты толтырмай, куьналы болган себепли аьдемлердинъ тувдыкларына куьналары уьшин язалавга оьлим берилген. (Рим 5:12-14; 1Кор 15:45-49).

Акша авыстырувшылар

– Ювытлар Алла уьйи уьшин йылда ярым шекел (эки динар) ясакты тоьлемеге керек эди. Бу ясакты тоьлер уьшин Урым акшасын кулланув арам деп саналган, неге десе акшада бутлардынъ (идоллардынъ) символлары бар эди. Сонынъ уьшин Урым акшасын ювыт акшасы ман авыстырмага керек болган. Ама акша авыстырувшылардынъ бу ис уьшин талаплаган аклары керегиннен уьйкен эди.

Алла патшалыгы

– Алладынъ дуныяда, патшадай, басшылык этуьви (Инжил, Мат 4:23, Лука 11:20). Алладынъ ыхтыярына бойсынып яшав.

Алла соьзи

– 1) кара: Кие Язувлар; 2) Иса Масихтинъ окувы; 3) («Соьз» уьйкен аьрип пен язылса) Иса Масихтинъ Оьзи.

Алла Улы

– Алла Соьзи, Иса Масих. Алла Соьзи заманнынъ басыннан алдын Алладынъ ишиннен туватаганы уьшин Масих Алла Улы деп аталады.

Алла уьйи

– бурынгы ювытлардынъ Аллага табынув уьйи. Ерусалимде орынласкан Алла уьйин бас деп Сулеймен патша салган эди. Бу уьй элдын арамыздан 6-ншы юзйыллыкта бузылган. 5-нши юзйыллыкта янъыдан куралган эм курман этилетаган орын болган. Иса Масих оьлип тирилгеннен 40 йыл сонъ, янъы эрадынъ 70-нши йылында Алла уьйи урымшылар ман йок этилди.

Амин

– ювыт тилинде «солай болсын» деген маьнеди анълатады.

Арамей тил

– бурынгы еврей (ювыт) эм арап тиллерге ювык тил. Иса Масихтинъ заманында ювытлардынъ куьнлик тили (еврей тил тек синагогларда кулланылатаган эди).

Асия

– (С буква ман язылады) Урымнынъ шетиндеги аьлиги Кишкей Азиядынъ (Турциядынъ) бир кесек ерининъ аты. Онынъ бас каласы Эфес болган. Азия сосы ерден атын алады, ама соьле бу соьз баска ерлерди анълатады эм оларды карыстырмага ярамайды. (Эл. Ислери 19:26; Я.а.с. 1:4).

Ассылык

– Алла акында яман соьз айтув.

Ата, Атам

– арамей тилде «Абба». Соьйтип Иса Масих Аллаху-Таалага айткан, сонъында сокталары да солай айтканлар. (Мк 4:36, Рим 8:15).

Ашыткысыз оьтпек байрамы

– кара: «Пасха байрамы».

Аьдем Улы

– арамей тилде «киси», «инсан», Кемшиликсиз инсан болганы себепли Иса Масих уьшин кулланылган титул (Таурат, Даниял 7:13 ).

Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат

– 1) э. а. 167-ншы йылда селевкид император Антиох Эпифан (Эски Антласув, Даниял 9:27 ) Ерусалимде Алла уьйинде орынластырган бут (идол); 2) я. э. 70-нши йылында Юдеядынъ коьбисин аьлек эткен урым аскерлери; 3) Келеекте Аллага карсылык этеек душпан, таьжел, антихрист.

Аьжейип нышан

– Аьдемге Алладынъ йибергенин анълатар уьшин этилген, аьдеттеги табиат законлары ман анълатпага амал болмаган бир коьринис, ис, зат.

Баалзабул

– шайтан.

Баска миллетлилер

– ювыт болмаганлар.

Бу дуныядынъ басшысы

– шайтан, ибилис.

Бут

– идол, оьтирик алладынъ сынтасы.

Греклер

– Иса Масихтинъ заманында тек Грецияда тувыл, Орта денъиздинъ буьтин куьнтувар кесегинде де яшаган эм грек тилинде соьйлеген халк. Инжилдинъ бир ерлеринде «ювыт болмаганлар» деген маьнеди анълатады. Масихтинъ заманында грек тили дуныядынъ коьп еринде анъламлы болган, сол себепли Инжилдинъ оригиналы грек тилинде язылган.

Даут улы

– Исраилдинъ уллы патшасы Даут (э. а. 1010–970 йыл.) ырувыннан шыккан Иса Масихтинъ титулы.

Динар

– урым акшасы; Иса Масихтинъ заманында аьдетли исшилерге куьнде бир динар тоьленер эди.

Дин аьлими

– Кие Язувларды коьшируьвди, анълатувды эм уьйретуьвди каьрлеген ювыт дин аьдеми.

Дин куллыкшысы

– Алла ман аьдемлер арасында эм Аллага курманлык эттируьвдей дин ислери мен каьрлеген киси.

Еврейше

– ювыт тили. Эски Антласувдынъ коьбиси еврейше, бир кесеги арамейше язылган. Иса Масих заманында ювытлардынъ коьбиси еврей тилине бек усаган арамей тилинде соьйлейтаган болганлар.

Забур

– Аллага шуькир этуьвин билдиретаган эм данъклайтаган зикирлер йыйынтыгы. Булардынъ бир кесегин патша Даут язган.

Зилот

– Масихтинъ заманында Исраилди урым аскершилерден тазаламага шалыскан аьдем.

Ибилис

– шайтан (сатана).

Ибрагим

– Ибрагим пайхамбар исраилшилердинъ эм баска халклардынъ несиллерининъ басы. Кие Китапта ол, яшав аьллерге эм аьдемлердинъ баа беруьвине карамай, бир Аллага шынты юрек пен берилгенликтинъ, онынъ баьри буйырыкларын толтырмага аьзирликтинъ уьлгиси болады (Рим 4; Им. ювыт. 11:8-19).

Ирод

– Инжилде бес кисидинъ аты: 1) э. а. 40-ншы ман 4-нши йыллар арасында, Урым империясына бойсынып, Палестинге басшылык эткен «Уллы» Ирод. Ол оьлгенде, онынъ патшалыгы уьш улы арасында боьлинген эди: Юдея ман Самария Ирод Архелайга (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 6-ншы йылы), Галилея ман Перея Ирод Антипага (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 39-ншы йылы), керуьв-куьнтувар ерлер Пилипке (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 33–34-нши йылы) берилген эди. 2) Иродлардынъ энъ залымы Ирод Архелай (Мат 2:22). 3) Ирод Антипа (яде тетрарх Ирод) оьзининъ оьгей кардашынынъ пишеси Иродиадага уьйленер уьшин биринши пишесине талак салган эди. Яхъя пайхамбар бу исти айыплаганда, Ирод оны, ыслатып, оьлтирген эди. Иса Масихти, оьким шыгарсын деп, Понтий Пилатка йиберген де сол Ирод эди. 4) Уллы Иродтынъ тувдыкларыннан 1-нши Ирод Агриппа патша эрамыздынъ 37-нши мен 44-нши йыллар арасында Палестиннинъ туьрли ерлерине басшылык эткен, 44-нши йылда оьлген (Инжил, Эл. Ислери 12:20-23). 5) 1-нши Ирод Агриппадынъ улы болган 2-нши Ирод Агриппа атасынынъ патшалыгын эрамыздынъ 48-нши йылында алган эди. Элши Паулдынъ оькиминде (судында) болган сол Агриппа эди (Эл. Ислери 25:13 – 26:32).

Иродтынъ аьдемлери

– Ирод Антипа ягы болган ювытлар куьби.

Исхак

– Ибрагим мен Сарадынъ улы, Якуптынъ атасы болып Якуп аркалы ювытлардынъ атасы болган (Эл. Ислери 7:8).

Йин

– коьзге коьринмейтаган, шайтанга куллык этетаган кара куьш.

Канай

– кара: Зилот.

Каш

– шуьшли аьдемди, шуьй мен керип, оьлтирер уьшин кулланылган агаш, дарагаш.

Кесар

– Урым императордынъ титулы.

Кие

– Алладынъ куллыгына багысланган.

Кие Китап

– кара: Кие Язувлар (2-нши маьнеси).

Кие Рух

– арапша «Рухулкудус», орысша «Дух Святой». Алладынъ Кие «Яны», аьр ерде болган, коьринмеген «Куьши», «Куваты».

Кие Шатыр

– Алла уьйи салынганга дейим исраилшилер Аллага «шаатлык шатыры» деген кие шатырда курман эткенлер эм Ога табынганлар (Эл. Ислери 7:44; Им. ювыт. 8:2-5).

Кие Язувлар

– 1) Иса Масихке дейим: Эски Антласув (Таурат, Забур, Пайхамбарлар Язувлары); 2) Иса Масих келгеннен сонъ сол Язувларга – Янъы Антласув (Инжил) да косылды.

Куьна

– Адам пайхамбар эм Авадынъ Аллага карсылык эткенлери себептен аьдемлер Алладынъ парызларын толтыралмайтаган эм этпеге суьймейтаган болдылар. Бу аьл «куьна» деп аталады. Куьна инсан кылыгымыздан шыгып, Алладынъ буйырыгына карсы болган ойларды, соьзлерди, ислерди анълатады.

Левит

– Исраилдинъ Левий ырувыннан болган Алла уьйинде дин куллыкшыларына ярдам этуьвши аьдем.

Майлав

– бурынгы заманларда Аллага куллык этер уьшин кулланылаяк заттынъ уьстине яде янъы куллыкка салынаяк аьдемнинъ басына зейтун майын ягатаган болганлар. Бу соьз Инжилде Алладынъ Кие Рухын иманлыларга беруьвин де анълатады.

Масих

– еврейше «Машиях», грекше «Христос», арапша «Масих». Бу соьз «май ягылган аьдем» (кара: майлав) деген маьнеди анълатады. Бурынгы пайхамбарлар Куткарувшы Масих (Иса) келеегин алдын билдиргенлер.

Межлис

– грек тилинде «синедрион». Бас дин куллыкшылары, аксакаллар эм дин аьлимлериннен куралган, бурынгы ювытлардынъ дин эм миллет кенъеси.

Нух

– Алла яманлыкка баткан аьдемлер дуныясын йок этпеге токтасканда, тек ялгыз бир туврашыл Нухты эм онынъ аьелин сав калдырды (Мат 24:37-38).

Онъ ягында турув

– бурынгы ювыт культурасында биревдинъ онъ ягында турувы яде олтырувы – энъ сыйлы эм уллы орын деп саналган.

Ораза тутув

– Кие Китаптынъ заманында бу соьз астан-сувдан толысынша токтап турувды анълаткан. Соьйтип, аьдем оьзин Аллага аманатлап, оьзининъ Ога бойсынувын коьрсеткен, Оннан куьнасын кешируьвди эм ярдам этуьвди тилеген (Мат 4:2; Лк 18:12; Эл. Ислери 13:2-3).

Осанна

– арамей тилде «Энди куткар!» деген алгыс соьз.

Оьтпек сындырув

– иманлылардынъ бирге йыйылып ас ишуьви, Иса Масихтинъ оьлуьвин эслеринде тутар уьшин бирге оьтпек сындырып ашавы.

Парисейлер

– бурынгы ювытлардынъ куьшли дин куьби. Таурат парызларын мукаят толтырмага куьрескен аьдемлер. Кара: Садукейлер.

Пасха байрамы

– бу байрамда ювытлар Алладынъ Муса пайхамбар аркалы олардынъ аталарын Мысырдагы кул болувдан куткарганын эске туьсиредилер. Курманлык козы шалып, ети куьн бойынша ашыткысыз оьтпек ашайдылар. Сол себептен бу байрам ашыткысыз оьтпек байрамы деп те аталады.

Понтий Пилат

– эрамыздынъ 26–36-ншы йыллар арасында Урым империясынынъ Юдея элинде басшылык эткен тоьреши.

Раббий

– грек тилинде «кириос». Бу соьздинъ маьнеси «ие», «бий».

Рух

– кара: Кие Рух.

Садукейлер

– бурынгы ювытлардынъ дин куьби. Ынанган затларынынъ коьбиси мен парисейлерге карсы келедилер, мысалыга: 1) Муса пайхамбарга берилген бес китаптан баска язувларды кабыл этпейдилер; 2) йин, маьлек, ян, еннет, яханем, ахырет болганына эм оьлгенлердинъ тирилеегине ынанмайдылар.

Самарияшылар

– ювытлар ман бир неше палестин миллетлерден куралган эм ювытлардай тек Аллага ынанган карысык ырув. Самарияшылар ман ювытлар айкаспайдылар.

Самсон

– бурынгы исраилшилердинъ душпанлары ман куьресип турган уллы давдынъ аты (Им. ювыт. 11:32).

Саьат

– бурынгы заманларда аьдемлердинъ коьбиси куьн баткан вакытты экинши куьннинъ басы деп санайтаган болганлар. Кеше 12 саьатке яде уьшер саьаттен куралган доьртликлерге боьлинген. Куьн бойы куьн тувган заманнан баслап, 12 саьатке боьлинген. Мысалыга, бу системага коьре куьннинъ уьшинши саьати – 09:00 саьат, тогызыншы саьати – 15:00 саьат. Ама бир неше Инжил аьлимлерине коьре Яхъядынъ Ийги Хабарында буьгуьнги системага усаган система кулланылады. Солай болганда, онда «оныншы саьат» деп язылса, 10:00 саьат деп анъламага керек.

Синагог

– ювытлар Аллага табынар уьшин йыйылатаган уьй.

Сион

– Ерусалим каласы орынласкан тоьбелердинъ бири. Сион соьзи – «Алладынъ уьйин» яде «Алладынъ халкын» символлы суьвретлейди. «Сионнынъ кызы» деген термин «Ерусалим яшавшылары» деген маьнеди анълатады.

Сокта

– бир устаздынъ, дин мектептинъ окувшысы.

Сувда шомылдырылып тазаланув

– грекше «вафтисма». Инжилде аьдемнинъ сувда шомылдырылып тазаланувы, онынъ тевбеге туьсип, янъы оьмирде яшап баслаганын анълатады.

Суьлеймен

– Дауттынъ улы, Исраилдинъ уьшинши патшасы. Энъ биринши Аллага табынув уьйди Ерусалимде Сулеймен салган (Мат 12:42).

Таварых

– терен акыйкатты уьйретуьвши айтув, метафоралы кыска хабар.

Таурат

– 1) Алла Муса пайхамбарга берген Кие Йорык (шериат); 2) Эски Антласувдынъ сол Йорыкты ишине алган биринши бес китабы; 3) Эски Антласув китапларынынъ баьриси.

Таурат аьлими, Таурат устазы

– кара: Дин аьлими.

Тевбе

– арап соьзи болып, «ойын туьрлендируьв» деген маьнеси болган бир грекше соьзди анълатады. Тевбе, куьнады эм менменликти койып, Аллага кайтув.

Тетрарх

– кишкей ердинъ (юрттынъ) патшасы.

Урым аьдеми

– Урым империясында яшаганлардынъ баьриси де урым аьдеми болмаганлар. Урым аьдеми болувдынъ айырым эркинликлери арасында таяк пан тоьбеленуьв эм кашка керилуьвдей авыр язаларды шекпев эм авыр шуьшлевден акланар уьшин императордынъ оькимин талаплав эди. Тувганыннан баслап урым аьдеми болмаганлар бу эркинликти: 1) куллыктан эркин этилуьв мен; 2) уьйкен кызметтинъ савгасы деп; 3) акша тоьлев мен алатаган эди.

Устаз

– дин акыйкатларын окытувшы.

Хаджар

– Ибрагим пайхамбардынъ пишеси болган Сарадынъ таьвкеси эди. Хаджар, Ибрагимнен ул (Исмаилды) тапкан, ама Ибрагимнинъ асаба тукым калдырувында тек Сарадынъ улы Исхак болган. Исмаилдан, Алла шапагаты ман, уллы халк – исмаилитлер туьзилген. Оларга оьзлерин араплар аькетедилер.

Харун

– Муса пайхамбардынъ уьйкен кардашы, Левий ырувыннан. Алла Таала Муса аркалы Тауратты йибергенде, ювытларга биринши дин куллыкшысы болып Харун айырылган эди. Оннан сонъ бас дин куллыкшылардынъ баьри де Харуннынъ ырувыннан болган (Им. ювыт. 5:4).

Шаатлык шатыры

– Кара: Кие шатыр.

Шабат куьни

– юма аксамнан юма эртеси аксамга дейим заман арасы; ювытлардынъ эш бир ис этпеген сыйлы куьни.

Элши

– грекше «апостолос». Бу соьздинъ Инжилдеги маьнеси – Иса Масих Оьзи акындагы Ийги Хабарды яймага тапшырган аьдем, хабаршы. Сондай атты алганлардынъ бириншилери Исага энъ ювык эм Оны ман бирге юрген он эки соктасы алганлар (Мат 10:1-4; Гал 1:11-19).

Эрегожа киюв эм куьл себуьв

– ювытлардынъ уллы кайгыды яде куьнады билдируьв аьдети.

Эски Антласув

– 1) Иса Масихтинъ заманыннан алдын язылган 39 кие китап (Таурат, Забур эм Пайхамбарлардынъ китаплары); 2) Алладынъ Муса пайхамбар аркалы Исраил халкы ман эткен, Тауратка негизленген антласувы.

Ювыт

– жуьйт, юдей, еврей.

Юбантувшы

– грекше «параклитос». Бу соьз, «Ярдамшы» эм «Кенъес беруьвши» деген маьнеди анълатып, Алладынъ Кие Рухы ман тенъ маьнели.

Юдея

– 1) Урым империясы заманында Палестиннинъ кубыла кесегиннен туьзилген эл; 2) Оны ман бирге ювытлар коьп болган конъысы эллер.

Ямагат

– 1) Иса Масихтинъ уьммети, аьр ерде, аьр заманда да Ога ынанганлардынъ ямагаты; 2) Белгили бир ерде йыйылган, Иса Масихке ынанган аьдемлер куьби.

Янъы Антласув

– 1) Иса Масихтинъ кашта тоьгилген кие каны аркалы Алладынъ аьдемлерди куткарув уьшин эткен антласувы; 2) Иса Масихтинъ заманыннан сонъ язылган 27 кие китап (Инжил). Бу китаплардынъ коьбиси эрамыздынъ 70-нши йылына, баьриси де 100-нши йылына дейим язылган.

Ясакшы

– Иса Масих заманында Урым империясы уьшин оьз халкыннан ясак йыятаган, сол себептен динин эм элин саткан деп саналатаган ювыт.

Таблица Соответствия Имен Собственных

Таблица Соответствия Имен Собственных

1. Байыр Атлардынъ Келисуьв Кеплерининъ Таблицасы

2. Иса Масих Заманындагы Палестина

3. Иса Масих Заманындагы Ерусалим Каласы

4. Иса Масих Заманындагы Ерусалимде Болган Алла Уьйининъ Планы

5. Иса Масихтинъ Заманындагы Урым Патшалыгы

6. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Биринши

7. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Экинши

8. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Уышинши

9. Элши Паулдынъ Урымга

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Урымга

Элши Паулдынъ Урымга

Table of Contents

Инжил: Якуп

Янъы Антласув

- Кирис Соьз

- Якуп

- Кирис Соьз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Соьзлик

Абил
Адам
Акша авыстырувшылар
Алла патшалыгы
Алла соьзи
Алла Улы
Алла уьйи
Амин
Арамей тил
Асия
Ассылык
Ата, Атам
Ашыткысыз оьтпек байрамы
Аьдем Улы
Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат
Аьжейип нышан
Баалзабул
Баска миллетлилер
Бу дуныядынъ басшысы
Бут
Греклер
Даут улы
Динар
Дин аьлими
Дин куллыкшысы
Еврейше
Забур
Зилот
Ибилис
Ибрагим
Ирод
Иродтынъ аьдемлери
Исхак
Йин
Канай
Каш
Кесар
Кие
Кие Китап
Кие Рух
Кие Шатыр
Кие Язувлар
Куьна
Левит
Майлав
Масих
Межлис
Нух
Онъ ягында турув
Ораза тутув
Осанна
Оьтпек сындырув
Парисейлер
Пасха байрамы
Понтий Пилат
Раббий
Рух
Садукейлер
Самарияшылар
Самсон
Саьат
Синагог
Сион
Сокта
Сувда шомылдырылып тазаланув
Суьлеймен
Таварых
Таурат
Таурат аьлими, Таурат устазы
Тевбе
Тетрарх
Урым аьдеми
Устаз
Хаджар
Харун
Шаатлык шатыры
Шабат куьни
Элши
Эрегожа киюв эм куьл себуьв
Эски Антласув
Ювыт
Юбантувшы
Юдея
Ямагат
Янъы Антласув
Ясакшы

Таблица Соответствия Имен Собственных

- Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

- Иса Масих заманындагы Палестина

- Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

- Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

- Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

- Элши Паулдынъ Урымга